(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
14.90. అధ్యాయః 090
అశ్వమేధపర్వ ॥ 1 ॥
Mahabharata - Ashvamedhika Parva - Chapter Topics
యుధిష్ఠిరేణాశ్వమేధసమాపనానంతరం రాజ్ఞాం యథోచితం సంమానపూర్వకం స్వస్వదేశాన్ప్రతి ప్రస్థాపనం॥ 1 ॥
Mahabharata - Ashvamedhika Parva - Chapter Text

వైశంపాయన ఉవాచ।

శ్రపయిత్వా పశూనన్యాన్విధివద్ద్విజసత్తమాః।
తం తురంగం యథాశాస్త్రమాలభంత ద్విజాతయః॥ 14-90-1(95023)
తతః సంజ్ఞప్య తురగంక విధివద్యాజకర్షభాః।
ఉపసంవేశయాంచక్రుస్తతస్తాం ద్రుపదాత్మజాం।
కలాభిస్తిసృభీ రాజన్యథావిధి మనస్వినీం॥ 14-90-2(95024)
ఉద్ధృత్య తు వపాం తస్య యథాశాస్త్రం ద్విజాతయః।
శ్రపయామాసురవ్యగ్రా విధివద్భరతర్షభ॥ 14-90-3(95025)
తం వపాధూమగంధం తు ధర్మరాజః సహానుజైః।
ఉపాజిఘ్రద్యథాసాస్త్రం సర్వపాపాపహం తదా॥ 14-90-4(95026)
శిష్టాన్యంగాని యాన్యాసంస్తస్యాశ్వస్య నరాధిప।
తాన్యగ్రౌ జుహువుర్ధీరాః సమస్తాః షోడశర్త్విజః॥ 14-90-5(95027)
సంస్థాప్యైవం తస్య రాజ్ఞస్తం యజ్ఞం శక్రతేజసః।
వ్యాసః సశిష్యో భగవాన్వర్ధయామాస తం నృపం॥ 14-90-6(95028)
తతో యుధిష్ఠిరః ప్రాదాత్సదస్యేభ్యో యథావిధి।
కోటీః సహస్రం నిష్కాణాం వ్యాసాయ తు వసుంధరాం॥ 14-90-7(95029)
ప్రతిగృహ్య ధరాం రాజన్వ్యాసః సత్యవతీసుతః।
అబ్రవీద్భరతశ్రేష్ఠం ధర్మరాజం యుధిష్ఠిరం॥ 14-90-8(95030)
వసుధా భవతస్త్వేషాం సంన్యస్తా రాజసత్తమ।
నిష్క్రయో దీయతాం మహ్యం బ్రాహ్మణా హి ధనార్థినా॥ 14-90-9(95031)
యుధిష్ఠిరస్తు తాన్విప్రాన్ప్రత్యువాచ మహామనాః।
భ్రాతృభిః సహితో ధీమాన్మధ్యే రాజ్ఞాం మహాత్మనాం॥ 14-90-10(95032)
అశ్వమేధే మహాయజ్ఞే పృథివీ దక్షిణా స్మృతా।
అర్జునేన జితా చేయమృత్విగ్భ్యః ప్రాపితా మయా॥ 14-90-11(95033)
వనం ప్రవేక్ష్యే విప్రాగ్ర్యా విభజధ్వం మహీమిమాం।
చతుర్ధా పృథివీం కృత్వా చాతుర్హోత్రప్రమాణతః॥ 14-90-12(95034)
నాహమాదాతుమిచ్ఛామి బ్రహ్మస్వం ద్విజసత్తమాః॥
ఇదం నిత్యం మనో విప్రా భ్రాతౄణాం చైవ మే సదా॥ 14-90-13(95035)
ఇత్యుక్తవతి తస్మింస్తు భ్రాతరో ద్రౌపదీ చ సా।
ఏవమేతదితి ప్రాహుస్తదభూద్రోమహర్షణం॥ 14-90-14(95036)
తతోఽంతరిక్షే వాగాసీత్సాధుసాధ్వితి భారత।
తథైవ ద్విజసంఘానాం శంసతాం విబభౌ స్వనః॥ 14-90-15(95037)
ద్వైపాయనస్తథా కృష్ణః పునరేవ యుధిష్ఠిరం।
ప్రోవాచ మధ్యే విప్రాణామిదం సంపూజయన్మునిః॥ 14-90-16(95038)
దత్తైషా భవతా మహ్యం తాం తే ప్రతిదదాంయహం।
హిరణ్యం దీయతామేభ్యో బ్రాహ్మణేభ్యో ధరాఽస్తు తే॥ 14-90-17(95039)
తతోఽబ్రవీద్వాసుదేవో ధర్మరాజం యుధిష్ఠిరం।
యథాఽఽహ భగవాన్వ్యాసస్తథా త్వం కర్తుమర్హసి॥ 14-90-18(95040)
ఇత్యుక్తః స కురుశ్రేష్ఠః ప్రీతాత్మా భ్రాతృభిః సహ।
కోటిం కోటిం గవాం ప్రాదాద్దక్షిణాం త్రిగుణీకృతాం॥ 14-90-19(95041)
న కరిష్యతి తల్లోకే కశ్చిదన్యో నరాధిపః।
యత్కృతం కురురాజేన మరుత్తస్యానుకుర్వతా॥ 14-90-20(95042)
ప్రతిగృహ్య తు తద్ద్రవ్యం కృష్ణద్వైపాయనో మునిః।
ఋత్విగ్భ్యః ప్రదదౌ విద్వాంశ్చతుర్ధా వ్యభజంశ్చ తే॥ 14-90-21(95043)
ధరణ్యా నిష్క్రయం దత్త్వా తద్ధిరణ్యం యుధిష్ఠిరః।
దూతపాపో జితస్వర్గో ముముదే భ్రాతృభిః సహ॥ 14-90-22(95044)
ఋత్విజస్తమపర్యంతం సువర్ణనిచయం తథా।
వ్యభజంత ద్విజాతిభ్యో యథోత్సాహం యథాసుఖం॥ 14-90-23(95045)
యజ్ఞవాటే చ యత్కించిద్ధిరణ్యం సవి భూషణం।
తోరణాని చ యూపాంశ్చ ఘటాన్పాత్రీస్తథేష్టకాః।
యుధిష్ఠిరాభ్యనుజ్ఞాతాః సర్వం తద్వ్యభజంద్విజాః॥ 14-90-24(95046)
అనంతరం ద్విజాతిభ్యః క్షత్రియా జహ్రిరే వసు।
తథా విట్శూద్రసంఘాశ్చ తథాఽన్యే ంలేచ్ఛజాతయః।
`కాలేన మహతా జహ్రుస్తత్సువర్ణం తతస్తతః॥' 14-90-25(95047)
తతస్తే బ్రాహ్మణాః సర్వే ముదితా జగ్మురాలయాన్।
తర్పితా వసునా తేన ధర్మిరాజేన ధీమితా॥ 14-90-26(95048)
స్వమంశం భగవాన్వ్యాసః కుంత్యై పాదాభివాదితః।
ప్రదదౌ తస్య మహతో హిరణ్యస్య మహాద్యుతిః॥ 14-90-27(95049)
శ్వశురాత్ప్రీతిదాయం తం ప్రాప్య సా ప్రీతమానసా।
చకార పుణ్యకం తేన సుమహత్సంఘశః పృథా॥ 14-90-28(95050)
గత్వా త్వవభృథం రాజా విపాప్మా భ్రాతృభిః సహ।
సభాజ్యమానః శుశుభే మహేంద్రస్త్రిదశైరివ॥ 14-90-29(95051)
పాణ్·డవాశ్చ మహీపాలైః సమేతైరభిసంవృతాః।
అశోభంత మహారాజ గ్రహస్తారాగణైరివ॥ 14-90-30(95052)
రాజభ్యోపి తతః ప్రాదాద్రత్నాని వివిధాని చ।
గజానశ్వానలంకారాంత్రియో వాసాంసి కాంచనం॥ 14-90-31(95053)
తద్ధనౌఘమపర్యంతం పార్థః పార్థివమండలే।
విసృజఞ్శుశుభే రాజన్యథా వైశ్రవణస్తథా॥ 14-90-32(95054)
ఆనీయ చ తథా వీరం రాజానం బభ్రువాహనం।
ప్రదాయ విపులం విత్తం గృహాత్ప్రాస్థాపయనత్తదా॥ 14-90-33(95055)
దుఃశలాయాశ్చ తం పౌత్రం బాలకం భరతర్షభ।
స్వరాజ్యేఽథ పితుర్ధామాన్స్వసుః ప్రీత్యా న్వయేశయత్॥ 14-90-34(95056)
నృపతీంశ్చైవ తాన్సర్వాన్సువిభక్తాన్సుపూజితాన్।
ప్రస్థాపయామాస వశీ కురురాజో యుధిష్ఠిరః॥ 14-90-35(95057)
గోవిందం చ మహాత్మానం బలదేవం మహాబలం।
తథాఽన్యాన్వృష్ణివీరాంశ్చ ప్రద్యుంనాద్యాన్సహస్రశః॥ 14-90-36(95058)
పూజయిత్వా మహారాజ యథావిధి మహాద్యుతిః।
భ్రాతృభిః సహితో రాజా ప్రాస్థాపరయదరిందమః॥ 14-90-37(95059)
ఏవం బభూవ యజ్ఞః స ధర్మిరాజస్య ధీమతః।
బహ్వన్నధనరత్నౌఘః సురామైరేయసాగరః॥ 14-90-38(95060)
సర్పిఃపంకా హ్రదా యత్ర బభూవుశ్చాన్నపర్వతాః।
రసాలకర్దమా నద్యో బభూవుర్భరతర్షభ॥ 14-90-39(95061)
భక్ష్యఖాండవరాగాణాం క్రియతాం భుజ్యతాం తథా।
పశూనాం వధ్యతాం చైవ నాంతం దదృశిరే జనాః॥ 14-90-40(95062)
మత్తప్రమత్తముదితం సుప్రీతయువతీజనం।
మృదంగశంఖనాదైస్చ మనోరమమభూత్తదా। 14-90-41(95063)
దీయతాం భుజ్యతాం చాపి తత్ర శబ్దో మహానభూత్।
దీయతాం దీయతాం చేతి దివారాత్రమవారితం॥ 14-90-42(95064)
తం మహోత్సవసంకాశం హృష్టపుష్టజనాకులం।
కథయంతి స్మ పురుషా నానాదేశనివాసినః॥ 14-90-43(95065)
వర్షిత్వా ధనధారాభిః కామై రత్నై రసైస్తథా।
విపాప్మా భరతశ్రేష్ఠః కృతార్థః ప్రావిశత్పురం॥ ॥ 14-90-44(95066)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఆశ్వమేధికపర్వణి అనుగీతాపర్వణి నవతితమోఽధ్యాయః॥ 90 ॥

Mahabharata - Ashvamedhika Parva - Chapter Footnotes
7-90-2 సంజ్ఞప్య హింసిత్వా తురగం। తస్య సమీపే తిసృభిః కలాభిః కలనాభిః మంత్రద్రవ్యశ్రద్దాఖ్యాభిరుపేతాం ద్రౌపదీం ఉపసంవేశయాం చక్రుః॥ 7-90-5 అంగాని హృదయజిహ్వావక్షఆదీనీ॥ 7-90-6 సంస్థాప్య సమాప్య॥ 7-90-7 తుశబ్దశ్చార్థే। తేన సర్వేభ్యో వసుధరాం దదావిత్యర్థః॥ 7-90-25 అనంతరం ద్విజాతిభ్యః విప్రేషు గృహీత్వా నివృత్తేషు శిష్టాత్ క్షత్రియాదయో గహీతవంత ఇత్యర్థః॥ 7-90-38 మైరేయం వృక్షజం మద్యం॥ 7-90-40 పిప్పలీశుంఠీయుక్తో ముద్గయూషః ఖాండవః స ఏవ శర్కారయుక్తో రాగః

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.